Republika Gabońska, République Gabonaise, państwo w środkowej części kontynentu afrykańskiego. Obszar 267 667 km2. Graniczy na północnym zachodzie z Gwineą Równikową, na północy z Kamerunem, na wschodzie i południu z Kongo. Zachodnią granicę wyznacza wybrzeże Oceanu Atlantyckiego.
Stolica Libreville 352 tys. mieszkańców (1992).
Większe miasta (dane z 1991): Port Gentil (164 tyś.), Franceville (75 tyś.), Lambaréné (24 tyś.), Moanda-Mouana (23 tyś.), N'Djolé (8 tyś.). W 1991 w miastach zamieszkiwało 46% ludności.
Podzielone administracyjnie na 9 prowincji.
Językiem urzędowym jest francuski, powszechnie używa się języków należących do rodziny bantu.
Waluta narodowa, frank CFA dzieli się na 100 centymów.
Ludność
1283 tys. mieszkańców (1994), co daje średnią gęstość zaludnienia 5 osób/km2. Skład etniczny: różne ludy murzyńskie zaliczane do plemion grupy Bantu: Fang (35%), Skira (25%), Mpongwe (15%), Punu (12%).
W społeczeństwie dominują katolicy (65%), protestanci stanowią znacznie mniejszą wspólnotę (19%), spotkać można pojedyncze grupy wyznawców pierwotnych religii animistycznych (3%). Analfabeci 39%. Przeciętna długość życia mężczyzn 52, kobiet 55 lat.
Warunki naturalne
Z wyjątkiem wąskiego pasa nizin nadbrzeżnych, większą część powierzchni kraju zajmuje urozmaicona krajobrazowo, pofalowana wyżyna, z kulminacjami sięgającymi 1580 m n.p.m. (Iboundji). W wierzchowinę wcinają się głęboko doliny rzeki Ogowe i jej dopływów. Naturalną szatę roślinną tworzą wilgotne lasy równikowe zajmujące 78% powierzchni kraju. Na południu spotyka się miejscami lasy parkowe, wzdłuż wybrzeża zaś, namorzyny.
Obszar Gabonu znajduje się pod wpływem klimatu równikowego, wybitnie wilgotnego. Średnia temperatura notowana w Libreville (stolica) waha się od 20°C w lipcu do 32°C w marcu. Roczna suma opadów 2509 mm, z porą deszczową w miesiącach letnich (marcu i kwietniu).
Historia
Gabon odkryli i skolonizowali żeglarze portugalscy w II połowie XV w. W XVI i XVII w. kraj rozwijał się w oparciu o handel kością słoniową i niewolnikami. W 1849 Francuzi założyli w pobliżu istniejącego fortu Aumale miasto Libreville w którym znajdowali schronienie niewolnicy zbiegli z Konga. W 1885 Francja włączyła Gabon w skład swego imperium kolonialnego, w 1910 obszar kraju wszedł w skład Francuskiej Afryki Równikowej. W 1958 Gabon uzyskał autonomię w ramach Wspólnoty Francuskiej, dwa lata później pełną niepodległość.
Pierwszym prezydentem niepodległego państwa wybrano L. Mba, który zlikwidował jedyną partię opozycyjną UDSG (Union Démocratique et Socialiste Gabonaise) i wprowadził system rządów jednopartyjnych. W 1990, wskutek naporu opozycji politycznej i opinii publicznej, przywrócono system wielopartyjny, rozpisano wybory parlamentarne. W ich wyniku powstał pierwszy po trzydziestu latach rząd koalicyjny, w skład którego weszli przedstawiciele dotychczasowej opozycji.
Ustrój polityczny
Republika, funkcję głowy państwa sprawuje prezydent wybierany w wyborach powszechnych. Władzę ustawodawczą sprawuje studwudziestoosobowe Zgromadzenie Narodowe o kadencji pięcioletniej, z wyborów powszechnych.
Gospodarka
Gabon należy do grupy najzamożniejszych państw na kontynencie afrykańskim, podstawą stosunkowo wysokiej stopy życiowej mieszkańców jest bardzo dobrze rozwinięte górnictwo, szczególnie eksploatacja bogatych złóż ropy naftowej. Udział dochodów ze sprzedaży ropy w tworzeniu dochodu narodowego sięga 45%, w wartości eksportu natomiast, ropa stanowi aż 80% wpływów ogółem. Stan ten wskazuje na głębokie uzależnienie państwa od eksportu tego surowca, co jest przyczyną kryzysów gospodarki narodowej związanych z koniunkturalnymi wahaniami cen ropy na rynku światowym.
Rolnictwo
Ze względu na brak ziem ornych (tylko 2% powierzchni kraju) rolnictwo słabo rozwinięte. Do głównych roślin uprawnych należy: ryż, maniok, bataty, kakao i kawa. Występowanie muchy tse-tse ogranicza rozwój produkcji zwierzęcej. Sektor rolny dostarczający zaledwie 9% dochodu krajowego brutto daje zatrudnienie aż 75% ludności zawodowo czynnej. Wskaźniki te są obrazem dysproporcji socjalnej między wiejską ludnością rolniczą a mieszkańcami miast utrzymującymi się ze źródeł pozarolniczych.
Bogactwa naturalne
Ważnym elementem ekonomiki kraju jest tradycyjnie eksploatacja bogatych zasobów leśnych, prowadzona do końca lat siedemdziesiątych w sposób rabunkowy. Poza ropą naftową do głównych bogactw naturalnych kraju zalicza się: rudy żelaza wydobywane w okolicy Mekambo, rudy manganu eksploatowane w rejonie Moanda, uran ze złóż w rejonie Mounana oraz złoto, gaz ziemny. Gabon posiada dobrze rozwinięty przemysł tartaczny i drzewny, chemiczny, petrochemiczny, przetwórstwa spożywczego i cementowy.
Dobrze rozwinięta sieć połączeń drogowych i kolejowych. Rozwinięta żegluga śródlądowa, porty morskie w Libreville, Port Gentil, Owendo.
Struktura zatrudnienia
Rolnictwo (75%), przemysł (11%), usługi (14%). Dochód narodowy w 1991 wynosił 3330 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w latach 1980-1991: 1,5%. Wśród towarów eksportowych dominujące miejsce zajmuje ropa naftowa (80% wartości eksportu), miejsca kolejne zajmują: drewno (8%) i mangan (8%). Do kraju sprowadza się głównie maszyny i urządzenia (44% wartości importu), żywność (15%), artykuły konsumpcyjne i wyroby gotowe (14%).
Handel
Do największych partnerów handlowych kraju należą: Francja, Stany Zjednoczone, Chile, Japonia. Obroty z zagranicą w 1991 wynosiły: import - 960 mln USD, eksport - 2570 mln USD.
Informacje turystyczne
Godne odwiedzenia są m.in. Libreville, kąpielisko Pointe-Denis, pasma górskie Cristal i Chaillu, rzeki Ogooué (Ogowe) i Ngounie, Port Gentil, parki narodowe.
