Zachowaj spokój i nie zmieniaj co chwila kadru, a sfilmowane ujęcie przykuje
uwagę widza.
Kiedy spacerujemy, widziane przez nas przedmioty nie poruszają się w rytm naszych kroków
, ponieważ mózg kompensuje jej ruchy. Wystarczy jednak, że pochodzimy chwilę z włączoną
kamerą, a następnie obejrzymy nakręcone ujęcie, a zaraz zaczną nas boleć oczy lub głowa. Jeżeli nawet kamera wyposażona jest w stabilizator, to i tak potrafi on skompensować tylko nieznaczne drgania obrazu. Chcąc uzyskać ujęcie, które można zaprezentować na ekranie telewizora, niezbędne jest przestrzeganie dwóch zasad. W trakcie filmowania nie wolno panoramować, zoomować i chodzić za filmowaną postacią.
a najlepiej wycelować kamerę wjeden punkt i dopiero włączyć nagrywanie. Po drugie, kamera
musi być unieruchomiona. Możemy ją zamocować do ściany, słupa lufa jakiegokolwiek
stabilnego podłoża, najważniejsze, aby nie drgała i nie poruszała się nawet wówczas,
gdy spoglądamy przez jej wizjer. Najlepszym rozwiązaniem jest wykorzystanie specjalnego
statywu. Co prawda, ogranicza on możliwość poruszania się z kamerą, jednak gwarantuje
uzyskanie odpowiednio stabilnych ujęć. Jeżeli jednak zastosowanie statywu jest
niemożliwe, musimy nauczyć się filmowania z ręki, bez poruszania kamerą.
Najlepiej, aby spojrzenia filmowanych osób kierowały się do wnętrza kadru, a w przypadku,
gdy osoby te są w ruchu, to powinny podczas kręcenia ujęcia zbliżać się do wnętrza
kadru. Oznacza to również, że osoby, które znikają z kadru, powinny zachowywać się
odwrotnie i wychodząc z ramki obrazu,muszą kierować się na zewnątrz kadru. Jeżeli
ktoś opuszcza kadr, to należy odczekać do chwili, gdy całkowicie zniknie poza ramką.
Nie wolno przy tym zapominać, że telewizory obcinają spory fragment obrazu wokół jego krawędzi.
Cała filmowana akcja musi więc mieścić się w bezpiecznym obszarze, który jest mniejszy
o jakieś 10 procent od obrazu, który widzimy w wizjerze. Przed rozpoczęciem nagrania
sceny należy też ustalić rodzaj planu, jaki zostanie zastosowane, bowiem nie należy
go zmieniać w trakcie pojedynczego nagrania. W filmie przyjęło się stosowanie kilku
rodzajów planów o dość dokładnie określonej specyfice. Mimo, jak mogłoby się
wydawać ich ograniczonej liczby, w
zupełności wystarczają one na przygotowanie profesjonalnego filmu, o czym możemy się z
łatwością przekonać w kinie czy przed telewizorem.
Kadrowanie a rola ujęcia.
Filmując każdą scenę, musimy dopasować sposób, w jaki wykadrujemy obraz, do roli,
którą będzie ten fragment odgrywał w całym filmie. Warto przy tym przemyśleć,
jakie rodzaje planów będą zastosowane w następujących po sobie sekwencjach, aby uniknąć
zbyt gwałtownych przeskoków obrazu, Najczęściej zresztą stosuje się trzy rodzaje planów,
a mianowicie zbliżenie, plan średni oraz plan szeroki. Do wyrażenia bliskich związków,
jakie łączą ludzi lub przedmioty, można wykorzystać ujęcie znad ramienia
lub kontrplan. Plan średni to podstawowy rodzaj kadrowania stosowany w filmie.
Pozwala na zaprezentowanie bohaterów w trakcie spotkania czy rozmowy, tak jak widzimy
swoich rozmówców na co dzień. Możemy obserwować zarówno ich gesty, jak również
ramiona i dłonie oraz mimikę twarzy, co pozwala uzyskać dodatkową ekspresję.
Każda historia, jak i każdy film, ma swój początek, środek i koniec.
Najprostszy do sfilmowania jest środek, bowiem wystarczy ująć w kolejnych
scenach wszystko to, co chcieliśmy pokazać. Nieco trudniejsze jest sfilmowanie
początkowej sceny, chociaż może się to wydać całkiem proste. Można by rzec,
że wystarczy kilka ujęć, aby zacząć cały film. Tymczasem niezbędne jest
przygotowanie sekwencji, która będzie krótką zapowiedzią tego, co ujrzymy za kilka
minut. Przykładowo, jeżeli tematem filmu mają być wakacje, wystarczy krótkie ujęcie
chaosu, jaki towarzyszy pakowaniu bagaży. Wystarczy wówczas krótki tytuł, np.
wyjeżdża my
na wakacje! początek filmu będzie gotowy.
Najwięcej wysiłku wymaga przygotowanie sceny, która powinna w sensowny sposób zakończyć
całą historię. Słońce zachodzące nad plażą może wydawać się nieco oklepane, ale może
stanowić całkiem niezłe zakończenie relacji z wakacji, innym klasycznym rozwiązaniem
jest widok zamykających się drzwi, grupki żegnających się osób lub oddalających się i
niknących poza kadrem. Należy tylko pamiętać o tematyce całego filmu, tak aby do niej
odpowiednio nawiązać. Historia pieczenia ciasta może się zakończyć widokiem
zajadającej się nim rodziny.
Oddalający się i znikający za wzniesieniem ludzie to może ograne zakończenie, ale nadal
sprawdza się całkiem nieźle.
Plany filmowe.
Zazwyczaj podczas kręcenia filmów stosuje się pięć różnych planów. Każdy z nich pozwala
na uzyskanie określonych efektów, przy czym można je łączyć ze sobą w dość dowolny sposób.
Duże zbliżenie.
Widoczne są tylko niewielkie fragmenty filmowanych osób (takie jak usta czy dłonie).
Duże zbliżenie pozwala na wyrażenie dość zażyłego stosunku do tej osoby
lub uzyskanie silnego efektu wizualnego, ale należy z niego korzystać oszczędnie.
Zbliżenie.
Umożliwia ukazanie całej twarzy. Należy uważnie stosować to ujęcie do podkreślenia
reakcji i wyrażenia emocji przeżywanych przez filmowaną osobę.
Średni plan.
Ukazuje całą głowę i tors osoby widocznej w kadrze. Pozwala uzyskać wrażenie zbliżone
do codziennego sposobu obserwacji otaczającego nas świata, jakie najczęściej występuje
w trakcie normalnych kontaktów między różnymi osobami.
Plan ogólny.
Pozwala na ukazanie całej postaci wraz z otaczającym je otoczeniem i stosowane
jest zwykle do prezentacji miejsca, w którym toczy się akcja danego fragmentu filmu.
Plan totalny.
Ukazuje filmowaną postać z dużej odległości i pozwala na zbudowanie napięcia.
Stosowane jest również do prezentacji krajobrazu.
Kadrowanie ujęć.
Przy komponowaniu ujęć warto wykorzystać cudze doświadczenia, dzięki czemu unikniemy
podstawowych błędów.
Podczas kręcenia filmów możemy stosować te same techniki, które pozwalają na uzyskanie
udanych zdjęć. Podstawą jest zastosowanie reguły jednej trzeciej. Najlepiej podzielić
w myślach widziany w kadrze obraz dwiema liniami pionowymi na trzy kolumny i dwiema
liniami poziomymi na trzy poziome pasy. Najważniejszy element ujęcia powinien być
usytuowany na przecięciu skrajnych linii - poziomej i pionowej. Dzięki temu znajdzie się
nieco z boku, a nie w samym centrum kadru. Przykładowo, linia horyzontu powinna
przebiegać w jednej trzeciej kadru, patrząc od dolnej krawędzi obrazu.
Natomiast w przypadku filmowania postaci jej głowa powinna znaleźć się na przecięciu
jednej trzeciej kadru od prawej lub lewej strony i jednej trzeciej,
patrząc od górnej krawędzi obrazu. Przy tym jej twarz powinna być skierowana do
wnętrza kadru. Należy też pamiętać o zachowaniu marginesu bezpieczeństwa, bowiem
obraz zostanie nieco obcięty wzdłuż krawędzi przy wyświetlaniu na ekranie telewizora.
Kontrplan i reguła 180 stopni.
Filmując konwersację, należy stosować plan podwójny lub kontrplan.
Chcąc ukazać konwersację dwóch osób, najlepiej sfilmować najpierw jedną osobę, która
wypowiada kolejne kwestie, a następnie jej rozmówcę, który też powinien wypowiedzieć
swoje kwestie. Dzięki programom do edycji filmów odpowiednie podzielenie całej sekwencji
i ustawienie we właściwej kolejności poszczególnych ujęć nie jest wcale trudne i zajmie
mniej czasu niż każdorazowe przestawianie kamery. Dzięki temu unikamy też różnic w
ustawieniach kadru, które byłyby dostrzegalne miedzy kolejnymi ujęciami.
Kolejne ujęcia powinny być sfilmowane lub zmontowane, tak aby po kwestii wypowiadanej
przez widoczną w kadrze osobę pojawiło się ujęcie z drugą osoba, dzięki czemu widać ją,
gdy ona odpowiada. Filmując rozmawiające osoby, należy zachować taką odległość kamery,
jak gdyby poruszała się ona wokół nich po okręgu. Nie możemy też przekraczać linii,
która łączy te osoby, ani obracać kamery wokół nich o kąt większy niż 180 stopni.
W przeciwnym przypadku zakłócimy percepcję obrazu u widzów i uzyskamy efekt zamiany
miejsc przez rozmawiające osoby. Musimy uzyskać wrażenie, że za każdym razem kamera
stoi po tej samej stronie tych osób.